W dniach 23-25 kwietnia 2025 roku w Bolonii oraz okolicach odbyły się uroczystości upamiętniające 80. rocznicę wyzwolenia miasta przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem generała Władysława Andersa. Obchody miały głęboki wymiar historyczny i emocjonalny — były nie tylko hołdem oddanym polskim wyzwolicielom, ale też świadectwem żywej pamięci i przyjaźni polsko-włoskiej.
23 kwietnia – pamięć w Imoli, Castel San Pietro Terme i Castenaso
Uroczystości zorganizowane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, rozpoczęły się 23 kwietnia w Imoli, gdzie przy pomniku generała Andersa oddano hołd polskim żołnierzom, złożono kwiaty i przyznano odznaczenia. W delegacji z Polski przybyli weterani: mjr Władysław Dąbrowski, kpt. Krzysztof Flizak, ppor. Józef Skrzynecki i Stanislaw Guścin, a także przedstawiciele polskich władz, duchowieństwo, młodzież szkolna, harcerze. W uroczystościach wzięły udział liczne delegacje Polonii włoskiej, przedstawiciele lokalnej ad ministracji włoskiej oraz mieszkańcy. Burmistrz Marco Panieri przypomniał, że wolność Imola zawdzięcza również tym, którzy przybyli z daleka, aby ją wyzwolić. Głos zabrał także Minister Lech Parell z Ud- SKiOR, Agnieszka Gloria Kamińska — konsul generalny RP w Mediolanie, Gabriele Ravanelli, prezes stowarzyszenia „Eredità e Memoria”, którzy przypomnieli o długoletnich działaniach na rzecz upamiętnienia roli Polaków.
Wyjątkowym akcentem było posadzenie drzewa pamięci profesora Wojciecha Narębskiego — Sybiraka, geologa i jednego z żołnierzy 2 Korpusu, uczestnika walk pod Monte Cassino.
W Castel San Pietro Terme odbyła się ceremonia nad rzeką Sillaro — miejscu przeprawy żołnierzy Andersa. W Castenaso z inicjatywy Stowarzyszenia „Ułan Karpacki” odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Pułkowi Ułanów Karpackich. Uroczystość uświetniły przemówienia i wręczenie odznaczeń. Wraz z prawosławnym Ordynariuszem Wojskowym abp. Jerzym Pańkowskim, ks. ppłk. Tomaszem Wolą, czasowo pełniącym obowiązki naczelnego kapelana ewangelickiego, Biskup Polowy Wiesław Lechowicz poświęcił tablicę, symbolizującą zarówno pamięć, jak i trwale rozwijające się więzi między Polską a Włochami.
24 kwietnia – centralne uroczystości w Bolonii
Dzień później główne uroczystości odbyły się na Placu Neptuna w Bolonii, gdzie o godzinie 10.00 rozpoczęła się ceremonia odsłonięcia tablicy pamiątkowej. Wzięli w niej udział weterani, ambasador Ryszard Sznepf, przedstawiciele polskich władz, konsulowie honorowi, burmistrz Bolonii Matteo Lepore i działacze polonijni.
Po odśpiewaniu hymnów narodowych, odbyły się przemówienia oraz wręczono medale „Pro Bono Poloniae” i „Pro Patria” za zasługi w kultywowaniu pamięci historycznej.
Później złożono kwiaty przy Porta di Strada Maggiore i pod popiersiem generała Andersa, znajdującym się w mało znanym Parku jego imienia na viale Felsina – dziele wybitnego rzeźbiarza Igora Mitoraja, odsłoniętym w 1995 roku.
O godzinie 17.00 na Cmentarzu Polskim odbyła się msza święta celebrowana przez Biskupa Polowego Wiesława Lechowicza w intencji poległych, z udziałem weteranów i licznych delegacji. Znicze, modlitwa, śpiew hymnów i błogosławieństwa księży chodzących alejkami między grobami, obecność pocztów sztandarowych i sztandarów stworzyły głęboko poruszającą atmosferę. Po mszy przemówili Marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska oraz minister Lech Parell. Wręczono kolejne odznaczenia i złożono wieńce – również na Cmentarzu Brytyjskim. Wszystkim dwudniowym uroczystościom towarzyszyła polska Orkiestra Wojskowa z Torunia i chór, uświetniając je wykonaniem hymnów, często pieśnią „Czerwone maki na Monte Cassino” jak i innymi znanymi utworami.
25 kwietnia – wystawa „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” w Museo della Libertà
Zwieńczeniem obchodów była wystawa Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” otwarta w Museo Memoriale della Libertà. Inauguracji dokonał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, podkreślając, że jest to opowieść o polskich losach i wkładzie w walkę o wolność na wszystkich frontach II wojny światowej.
Jednym z najciekawszych momentów wystawy był pokaz unikalnych kadrów filmowych z 21 kwietnia 1945 roku, zarejestrowanych przez Edo Ansaloniego – ojca obecnego dyrektora muzeum. Nagrania przedstawiają wkroczenie polskich wojsk do Bolonii i stanowią wyjątkowy dokument tamtych wydarzeń.
Relacja i foto: Anna Traczewska
POLONIA WŁOSKA NR 1-2 (114/115)/2025