Również w okresie letnim Stowarzyszenie Eredità e Memoria kontynuowało swoje działania kulturalne i obywatelskie, aktywnie uczestnicząc w inicjatywach o wysokiej wartości historycznej i pamiątkowej, wzmacniając współpracę z podmiotami krajowymi i międzynarodowymi oraz angażując szeroką i międzypokoleniową publiczność.
Obchody 80. rocznicy wyzwolenia – Bologna
Jednym z najważniejszych wydarzeń tego semestru był udział w niezwykle udanej inicjatywie kończącej obchody 80. rocznicy wyzwolenia, która odbyła się w Bolonii. Zorganizował ją specjalnie powołany komitet, działający od października 2024 r., który przygotował bogaty i zróżnicowany program wydarzeń o dużym znaczeniu kulturalnym.
Stowarzyszenie Eredità e Memoria aktywnie współpracowało przy organizacji wystawy „Polacy, którzy wyzwolili Włochy”, zorganizowanej w Sala Borsa w Bolonii, oraz wzięło udział w wydarzeniu 20 lipca 2025 r., podczas którego odbyło się oficjalne otwarcie wystawy w obecności wielu przedstawicieli władz, w tym samej Anny Marii Anders, patronki inicjatywy, uwieńczone koncertem „Sonata Liberationis”.
Wystawa objazdowa „Polacy, którzy wyzwolili Włochy” (“I Polacchi che liberarono l’Italia”)
Po czterdziestu dniach ekspozycji w Bolonii, w Sala Borsa i Palazzo d’Accursio, wystawa objazdowa „Polacy, którzy wyzwolili Włochy”, poświęcona historii II Korpusu Armii Polskiej, który znalazł się we Włoszech w 1943 roku i odegrał kluczową rolę w wyzwoleniu naszego terytorium, zawitała 29 sierpnia do Palazzo Comunale w Castel Guelfo, gdzie była otwarta dla publiczności do 12 września.
Inauguracja odbyła się 30 sierpnia w sali posiedzeń Rady Miejskiej. Wzięli w niej udział Sebastiano Sabbioni, młody historyk z Castel San Pietro Terme i wiceprezes Stowarzyszenia Eredità e Memoria, Marco Orazi, przedstawiciel CIDRA, oraz Davide Cerè, kierownik ANPI w Castel San Pietro Terme, którzy przedstawili i omówili lokalne i międzynarodowe aspekty historyczne, techniczne i ludzkie tego ważnego rozdziału naszej historii.
Podczas spotkania wyświetlono również nagranie wywiadu ze świadkiem wojennych wydarzeń z Castel Guelfo. Nagranie to zostało zrealizowane przez nauczycielkę Romanę Capponcelli, obecnie sekretarza Stowarzyszenia, wraz z kilkoma uczniami lokalnej szkoły średniej „Papież Jan Paweł II”, która od lat angażuje się w wymianę kulturową z Polską.
Wydarzenie, otwarte przemową burmistrza Claudio Franceschiego, cieszyło się dużym zainteresowaniem licznie przybyłych mieszkańców, a uczestniczyli w nim również mieszkańcy innych gmin regionu Romagna, których łączy wspólna pamięć o wyzwoleniu.
Inicjatywy poświęcone Włoskim Żołnierzom Internowanym (IMI)
Kolejny ważny moment miał miejsce w dniach 20 i 21 września, kiedy to odbyły się inicjatywy poświęcone Włoskim Żołnierzom Internowanym (IMI), zgodnie z decyzją włoskiego parlamentu, który w roku 2025 ustanowił dzień 20 września Narodowym Dniem Pamięci o IMI.
Stowarzyszenie Eredità e Memoria, które już w poprzednich latach promowało ten temat poprzez publikację zaprezentowaną w 2024 r. oraz specjalne wydarzenie zorganizowane w miesiącu maju i poświęcone IMI na tym terytorium, chciało również podkreślić fundamentalną rolę, jaką odegrał naród polski, pomagając włoskim więźniom, często z narażeniem własnego życia.
W sobotę 20 września 2025 r. dzień ten został uczczony mszą świętą odprawioną przez biskupa Imoli ku pamięci członków rodzin IMI. W niedzielę 21 września zorganizowano wystawę poświęconą historii włoskich żołnierzy internowanych, po której odbył się wspólny obiad w gronie przyjaciół i krewnych, w atmosferze wspólnoty i dzielenia się wspomnieniami.
Współpraca międzynarodowa – Kongres Polsko-Amerykański
W październiku skontaktowała się ze Stowarzyszeniem pani Irena Fraczek, przewodnicząca Polsko-Amerykańskiego Kongresu – Oddział Wisconsin, zainteresowana poświęceniem obchodów Dnia Niepodległości Polski / Dnia Weteranów (tradycyjnie obchodzonego w niedzielę około 11 listopada) generałowi Andersowi i wyzwoleniu Bolonii.
Kongres, który szczególnie docenił realizację Memoriału Andersa, poprosił o specjalny materiał do zaprezentowania w czasie obchodów. Stowarzyszenie przygotowało więc prezentację wideo poświęconą Memoriałowi Andersa, wizytom edukacyjnym zorganizowanym przez szkoły, uroczystościom okolicznościowym organizowanym na przestrzeni lat, a przede wszystkim twarzom osób, które każdego dnia podtrzymują tę pamięć.
Zawarto w nim również trzy wywiady: z prezesem Mondinim, honorowym prezesem Ravanellim oraz z radną Dorotą Kulawiak, która zaprezentowała Ogród Andersa i szczegółowo opisała znajdujące się tam pomniki.
Wspólnym celem było przekazanie jasnego przesłania: pamięć nie dotyczy wyłącznie przeszłości, ale stanowi fundamentalne narzędzie budowania nadziei, więzi i odpowiedzialności wobec przyszłości.
Perspektywy i projekty przyszłej współpracy
Grudzień zakończył rok kolejną pozytywną wiadomością. Przewodniczka turystyczna dr Danila Bracaglia poprosiła Stowarzyszenie o współpracę przy organizacji wizyty w Ogrodzie Andersa, zaplanowanej na 3 września 2026 r., w której wezmą udział dzieci polskich weteranów z Anglii, Stanów Zjednoczonych i Australii.
Wycieczka rozpocznie się w Cassino, a zakończy w Bolonii, obejmując niektóre z najważniejszych miejsc związanych z wyzwoleniem Włoch przez Armię Polską. W ramach przygotowań do tego ważnego wydarzenia Stowarzyszenie towarzyszyło dr Bracaglii podczas wstępnej wizyty w Ogrodzie, gdzie znajdują się trzy dzieła autorstwa artysty Luigiego Enzo Mattei, a następnie w Muzeum Diecezjalnym, w którym znajdują się inne dzieła tegoż artysty, w tym model Drzwi Świętych wykonanych z okazji Jubileuszu ogłoszonego przez papieża Jana Pawła II.
Wycieczka zakończyła się krótką wizytą w Rocca Sforzesca, rezydencji Cateriny Sforzy, ciotki Bony Sforzy, królowej Polski. Podczas etapu wycieczki w Imoli przewidziano również spotkanie z burmistrzem i rodzinami polskich żołnierzy, którzy po zakończeniu wojny postanowili pozostać w Imoli i założyć tu swoje rodziny.
Wnioski
W drugim półroczu Stowarzyszenie Eredità e Memoria potwierdziło swoją pozycję jako aktywny i wiarygodny punkt odniesienia w zakresie ochrony i przekazywania pamięci historycznej, potrafiący połączyć wymiar lokalny z międzynarodowym, badania historyczne z zaangażowaniem obywatelskim, utrzymywanie pamięci z dialogiem z nowymi pokoleniami.